Cách điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp theo Tây y và Đông y

Điều trị viêm khớp dạng thấp có nhiều phương pháp và tùy thuộc vào tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽ chọn cách điều trị phù hợp như: điều trị bằng thuốc, điều trị không dùng thuốc, phẫu thuật.

1. Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc

Điều trị viêm khớp dạng thấp bằng thuốc

Hiện nay chưa có phương pháp điều trị đặc hiệu cho bệnh viêm khớp dạng thấp. Do đó, việc điều trị chỉ nhằm mục đích giảm đau trầm trọng cho bệnh nhân và làm chậm quá trình tổn thương khớp. Theo đó, điều trị bằng thuốc tây được áp dụng trong trường hợp bệnh còn nhẹ, chưa phải phẫu thuật, bào gồm các loại thuốc:

– Nhóm kháng viêm không steroid: Nhóm thuốc này giúp giảm đau và làm giảm tính viêm. Tuy nhiên, các loại thuốc này đều có tác dụng phụ như gây u tai, xuất huyết tiêu hóa, tổn thương gan thận, loét dạ dày nếu sử dụng ở liều cao và kéo dài.

– Thuốc thuốc chứa steroid: Khi tình trạng bệnh tiến triển nặng hơn, bệnh nhận buộc phải sử dụng thuốc có tính kháng viêm mạnh và chứa steroid.

Thuốc này sẽ giúp giảm viêm và làm chậm sự tổn thương của khớp nhưng chỉ được sử dụng trong thời gian ngắn. Vì nếu sử dụng lâu dài có thể làm giảm hiệu quả của thuốc và gây nhiều tác dụng không mong muốn như ù tai, mỏng xương, bệnh tiểu đường, sức đề kháng kém.

– Nhóm thuốc ức chế miễn dịch: Các loại thuốc này có tác động lên hệ miễn dịch của cơ thể nhằm tấn công và loại bỏ những tế bào có liên quan và gây ra bệnh. Nhóm thuốc bao gồm: leflinomide, azathioprine, cyclosporine, cyclophosphamide.

– Nhóm ức chế TNF-alpha: Thuốc này hoạt động như tác nhân kháng viêm và làm giảm đau, sưng khớp, cứng khớp vào buổi sáng. Tuy nhiên, việc dùng nhóm thuốc này có nguy cơ tăng nhiễm trùng, nhiễm lao, nấm hay rối loạn máu. Bệnh nhân cần cẩn trọng khi sử dụng nhóm thuốc này.

– Nhóm thuốc tác động lên khớp: Nhóm này thường được bác sĩ dùng vào giai đoạn viêm khớp sớm, còn nhẹ và nhằm cứu lấy các mô còn lại. Nhóm thuốc bao gồm: hydroxychloroquine, sulfasalazine, minocycline hay methotrexate.

2. Phác đồ điều trị viêm khớp dạng thấp theo Tây y

Phác đồ điều trị viêm khớp dang thấp

Viêm khớp dạng thấp là một bệnh lý tự mãn thường gặp và có diễn biến mức độ khác nhau, hậu quả có thể rất nặng nề nếu không điều trị kịp thời như tàn phế.

Biểu hiện của bệnh chủ yếu bao gồm:

– Viêm màng hoạt dịch ăn mòn ở các khớp ngoại biên, đối xứng và diễn biến kéo dài, tiến triển từng đợt, có xu hướng tăng dần, dẫn đến tổn thương sụn khớp, gây biến dạng khớp, dính khớp, mất chức năng hoạt động của khớp.

– Bệnh thường gặp ở nữ giới, lứa tuổi 30 – 60 tuổi.

Nguyên nhân gây bệnh

– Do cơ địa, tuổi tác và giới tính

– Miễn dịch qua trung gian tế bào.

– Miễn dịch dịch thể.

– Do gen di truyền.

– Hút thuốc lá cũng có nguy cơ tăng bệnh viêm khớp dạng thấp.

Chẩn đoán bệnh viêm khớp dạng thấp

Triệu chứng lâm sàng

– Toàn thân mệt mỏi xanh xao, gầy ốm sút cân, sốt nhẹ.

– Các triệu chứng có thể phục hồi: Bệnh nhân bị cứng khớp buổi sáng, viêm khớp nhỏ, ngoại biên (khớp cổ tay, khớp gối, khớp bàn ngón tay, khớp liên đốt ngón gần bàn tay…). Chúng có tính chất đối xứng, biến dạng sớm, teo cơ liên đốt.

– Các triệu chứng không thể phục hồi: Triệu chứng hẹp khe khớp, dính khớp, biến dạng khớp, lệch trục khớp.

– Dấu hiệu ngoài khớp: teo cơ, viêm mống mắt, nốt dưới da, tràn dịch màng ngoài tim, tràn dịch màng phổ… tuy nhiên các triệu chứng này thường ít gặp, nhẹ và dễ bị sót.

Triệu chứng cận lâm sàng

– X- quang: Sẽ thấy mất vôi ở vùng đầu xương => khuyết xương hay ăn mòn xương phần tiếp giáp với sụn => hẹp khe khớp => hủy phần sụn khớp và đầu xương gây dính, biến dạng.

– Sinh học: Gồm dấu hiệu viêm, rối loạn miễn dịch, dịch khớp, tốc độ lắng máu tăng, hồng cầu giảm, α2 globulin tăng.

  • Waaler Rose: huyết thanh thấp, phản ứng dương tính khi ngưng kết với độ pha loãng huyết thanh bệnh nhân từ 1/32.
  • Dịch khớp: giảm độ nhầy, tăng bạch cầu, tế bào hình nho – những bạch cầu đa nhanh trung tính đã nuốt những phực hợp miễn dịch

– Sinh thiết màng hoạt dịch: bác sĩ sẽ thấy năm tổn thương: Sự tăng các hình lông của màng hoạt dịch, tăng sinh các lớp phủ hình lông, xuất hiện đám hoại tử, tăng sinh mạch máu tân tạo, tăng tế bào viêm quanh các mạch máu.

– Sinh thiết hạt dưới da: Xuất hiện nhiều tế bào Lymphot và tương bào ở giữa đám hoại tử dạng tơ tuyết.

Tiêu chuẩn chẩn đoán mắc bệnh

Biểu hiện viêm khớp dạng thấp là cứng khớp vào sáng sớm

– Cứng khớp vào buổi sáng kéo dài > 1 giờ.

– Viêm tối thiểu 3 nhóm khớp: khớp liên đốt ngón gần bàn tay, khớp bàn ngón tay, khớp cổ tay, khớp khuỷu, khớp gối, khớp cổ chân, khớp bàn ngón chân.

– Viêm các khớp ở bàn tay.

– Viêm khớp đối xứng.

– Xuất hiện hạt dưới da.

– Xuất hiện yêú tố dạng thấp trong huyết thanh dương tính.

– Chụp x-quang thấy có các dấu hiệu hẹp khe khớp, mất vôi hình dài.

Điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp

Sử dụng thuốc điều trị viêm khớp dạng thấp

– Các thuốc kháng viêm không phải streroid. Lưu ý khi dùng cho bệnh nhân có yếu tố nguy cơ mất tác dụng (nguyên nhân do già yếu, tiền căn bị bệnh lý dạ dày) cần dùng vài ngày, cần theo dõi chức năng thận, cần bảo vệ dạ dày bằng các thuốc ức chế bơm proton.

– Thuốc corticosteroids thường sử dụng ngắn hạn trong lúc chò đợi các thuốc điều trị cơ bản có hiệu lực.

Điều trị cơ bản

Điều trị này do bác sĩ chuyên khóa chỉ định điều trị và theo dõi và có thể cần điều trị kéo dài trên 5 năm.

– Đối với bệnh nhân vừa mắc bệnh có thể dùng thuốc Methotrexate, Sulfasalazine, Hydroxychloroquine hoặc kết hợp các thuốc với nhau.

– Đối với bệnh nhân bệnh nặng, kháng trị với một số thuốc ở trên cần kết hợp với các tác nhân sinh học khi bệnh tiến triển nặng, kháng trị. Bệnh nhân có thể sử dụng thuốc: Methotrexate + Sulfasalazine hoặc Hydroxychloroquine.

Những biện pháp hỗ trợ khác trong quá trình dùng thuốc

– Tập luyện vận động.

– Nên nghỉ ngơi ở tư thế nằm, tránh kê, độn.

– Luyện tập ngay khi bị giảm viêm để tăng khả năng chống lại bệnh.

– Áp dụng vật lý trị liệu, phẫu thuật chỉnh hình.

Phòng ngừa và điều trị biến chứng kèm theo

– Cần phòng ngừa viêm loét dạ dày, tá tràng.

– Phòng ngừa và điều trị ức chế bơm proton, các thuốc bảo vệ tế bào, các thuốc điều trị Helicobacter Pylori (nếu có).

– Phòng ngừa và điều trị loãng xương.

– Phòng ngừa thiếu máu.

Theo dõi tình trạng bệnh và tiên lượng

– Bệnh nhân phải được theo dõi trong suốt quá trình điều trị.

– Xét nghiệm định kỳ để phát hiện những biến chứng mới.

– Cần xét nghiệm máu đột xuất khi có nghi ngờ diễn biến xấu.

– Sinh thiết gan khi có nghi ngờ tổn thương gan.

– Tiên lượng bệnh nặng khi thấy có dấu hiệu tổn thương viêm nhiều khớp đặc biệt với bệnh nhân nữ.

– Tiên lượng tuổi thọ và chất lượng sống giảm hơn so với cộng đồng.

3. Cách điều trị viêm khớp dạng thấp theo Đông y

Cách điều trị viêm khớp dạng thấp theo Đông y khá hiệu quả

Ngoài Tây y, điều trị viêm khớp dạng thấp theo Đông y cũng được đánh giá cao. Trong đó, các phương pháp như xoa bóp, châm cứu được áp dụng triệt để để giảm đau – chống viêm – giãn cơ và tác động đến cả hệ miễn dịch.

Theo y học hiện đại, châm cứu và xoa bóp bấm huyệt là những kích thích vật lý tác động tại chỗ vào da, cơ, thần kinh, mạch máu. Do đó, ngoài tác dụng giảm đau nó còn có tác dụng tăng cường dinh dưỡng, lưu thông tuần hoàn máu toàn thân thông qua cơ chế thần kinh. Nhờ vậy, cơ thể sẽ nâng cao khả năng tự về và điều hòa các rối loạn bệnh lý.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng, điện châm có vai trò điều hòa bài tiết một số hormone có liên quan đến cơ chế chống đau của cơ thể, tăng hàm lượng hormone nội sinh có tác dụng mạnh gấp 200 lần so với morphin trong máu ngoại vi. Tác dụng giảm đau của điện châm cũng được nghiên cứu và cho thấy kết quả khả quan. Điện châm giúp kích thích hàn gắn tổn thương thông qua hoạt hóa các tế bào miễn dịch tại chỗ.

Ngoài điện châm, xoa bóp bấm huyệt cũng tăng hoạt động của các khóp. Khi các khớp đã phục hồi chức năng thì người bệnh nên thường xuyên vận động, co duỗi đều đặn để dự phòng khớp dính tái phát.

Bên cạnh việc châm cứu, xoa bóp bấm huyệt, Đông y cũng bào chế nhiều bài thuốc thảo dược thiên nhiễn hỗ trợ bệnh nhân trong quá trình điều trị. Tuy theo thể trạng bệnh mà các bài thuốc áp dụng khác nhau, liều lượng khác nhau để trị bệnh.

Có thể nói, điều trị theo Đông y cần phải kiên trì, có thời gian và tâm lý thoải mái mới có thể nhận thấy sự thay đổi rõ rệt về bệnh.

Nhìn chung cách điều trị bệnh viêm khớp dạng thấp hiện nay khá đa dạng, phong phú và chưa có phương pháp đặc trị nào cả. Bệnh nhân cần phải thăm khám lâm sàng, thông qua chẩn đoán bệnh thể nhẹ hay nặng để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp. Chúc bạn điều trị bệnh thành công.

Nguyễn Chi

View all contributions by

Leave a Comment