g>Viêm khớp dạng thấp là gì và nó có thể gây ra những biến chứng nguy hiểm như thế nào đối với người bệnh? Tất cả những vấn đề này sẽ được thông tin chi tiết trong bài viết sau.

Rất nhiều người đang phải sống chung với căn bệnh viêm khớp dạng thấp và chịu sự hành hạ của căn bệnh này mỗi ngày. Để có thể tìm ra cách điều trị đem lại hiệu quả tốt nhất với viêm khớp dạng thấp, trước hết bạn cần phải biết về nguồn gốc và nguyên nhân gây ra bệnh.

Viêm khớp dạng thấp là gì?

Viêm khớp dạng thấp là một dạng đặc biệt của viêm khớp. Đây là bệnh tự miễn khá điển hình dưới dạng viêm mãn tính xảy ở các khớp tay, chân, gây tổn thương bao hoạt dịch, sụn khớp và xương dưới sụn. Sở dĩ viêm khớp dạng thấp là bệnh tự miễn vì xảy ra bởi yếu tố RF hay còn gọi là yếu tố “thấp” trong máu. RF vốn là một kháng thể tự sinh được hệ thống miễn dịch trong cơ thể sản xuất ra. Nó tự tấn công các mô của chính mình do nhầm lẫn các mô đó chính là thành phần xâm nhập “ngoại lai”.

Viêm khớp dạng thấp ở khớp tay rất phổ biến và thường xuất hiện trong giai đoạn đầu của bệnh

Không giống như viêm khớp thông thường, viêm khớp dạng thấp có thể gặp ở tất cả mọi người, thuộc mọi lứa tuổi. Tuy nhiên, đối tượng chủ yếu vẫn là người trong độ tuổi từ 35 trở lên. Bệnh có tiến trình dai dẳng, thường đối xứng hai bên, gây suy nhược cơ thể và ảnh hưởng đến các cơ quan quan trọng của cơ thể chẳng hạn như tim, phổi, mắt, các dây thần kinh và các mạch máu nhỏ.

Đó là tất cả những thông tin giúp bạn hiểu khái quát viêm khớp dạng thấp là gì và nó có thể gây ảnh hưởng ra sao đến sức khỏe tổng quát. Dưới đây là các nguyên nhân gây bệnh, đối tượng dễ mắc phải và các triệu chứng điển hình của bệnh viêm khớp dạng thấp.

Nguyên nhân gây bệnh viêm khớp dạng thấp

Khi hệ thống bạch cầu, tức hệ thống tự miễn dịch của cơ thể có yếu tố “thấp” hoạt động quá mức và không thể phân biệt được đâu là mô tế bào bên trong cơ thể và đâu là thành phần “ngoại lai” xâm nhập bên ngoài. Lúc này, với cơ chế tự bảo vệ, nó sẽ phản ứng tấn công lại chính mô tế bào của mình và tự gây tổn thương trên các khớp. Đây chính là nguyên nhân chủ yếu gây ra bệnh viêm khớp dạng thấp. Và cũng chính đặc điểm này nên viêm khớp dạng thấp được đưa vào danh sách các bệnh tự miễn.

Vậy điều gì khiến hệ thống miễn dịch của cơ thể lại trở nên tự miễn và gây bệnh viêm khớp dạng thấp? Đến nay, nguyên nhân chính xác vẫn chưa được tìm ra, song các nhà nghiên cứu cho rằng có những yếu tố nhất định có thể gây bệnh như môi trường, di truyền hoặc các tác nhân gây bệnh khác như virus, vi trùng…

Viêm khớp dạng thấp do các yếu tố “thấp” gây ra

– Di truyền: Người bệnh viêm khớp dạng thấp có người thân từng mắc bệnh thì tỷ lệ mắc bệnh sẽ cao hơn so với số đông khác.

– Virus: Cơ thể đang mắc bệnh do virus, các loại vi khuẩn, dị nguyên gây ra cũng có thể dẫn đến viêm khớp dạng thấp.

– Môi trường: Người sinh sống trong khu vực có ẩm độ thấp, nhiệt độ thất thường hoặc người vừa qua cơn phẫu thuật cũng có khả năng mắc bệnh viêm khớp dạng thấp cao hơn.

– Cơ địa: Có đến 80% phụ nữ dễ mắc bệnh viêm khớp dạng thấp vì cơ địa.

– Giới tính: Tỷ lệ nữ giới mắc bệnh viêm khớp dạng thấp cao hơn từ 2-3 lần so với nam giới.

– Tuổi tác: Độ tuổi từ 40 – 60 là đối tượng dễ bị viêm khớp dạng thấp. Tuy nhiên, hiện nay con số này cũng được trẻ hóa, không phân biệt ở cả nhóm tuổi trẻ, thiếu niên hoặc tuổi già.

– Hút thuốc: Khói thuốc lá cũng được xem là một là nguyên đáng sợ có thể khiến bệnh viêm khớp dạng thấp.

Đối tượng dễ mắc bệnh viêm khớp dạng thấp

Trên thế giới, có khoảng 0,5% – 1,5% dân số mắc bệnh viêm khớp dạng thấp. Bệnh này không từ một ai, có thể xảy ra ở tất cả mọi người thuộc mọi chủng tộc khác nhau trên thế giới và trong mọi lứa tuổi. Tuy vậy, tập trung nhiều nhất vẫn là người từ 35 trở lên. Ngoài ra, phụ nữ là người có nguy cơ bị viêm thấp dạng khớp cao hơn nam giới gấp 2 – 3 lần.

Người lớn tuổi và phụ nữ là đối tượng rất dễ bị viêm khớp dạng thấp

Cụ thể, với người cao tuổi, bệnh xuất hiện là do cơ thể bị thoái hóa dần ở các bộ phận khác nhau, nhất là ở các khớp xương. Theo thời gian, lượng axit uric tự nhiên trong cơ thể giảm đi làm khô dần chất nhờn, tức bao hoạt dịch bôi trơn khớp khiến sụn trở nên xù xì, mỏng dần đi và hao mòn.

Lão hóa cũng là vấn đề lớn đối với phụ nữ sau tuổi 30. Ngoài ra, phụ nữ phải đảm đương nhiều trách nhiệm trong việc nội trợ, phải sinh con và hao hụt lượng canxi đáng kể khiến cho nguy cơ viêm khớp tăng cao.

Bên cạnh đó, do lối sinh hoạt, môi trường và cơ địa… cũng khiến cho cả người lớn tuổi và phụ nữ gặp nhiều nguy cơ viêm khớp dạng thấp hơn những người khác.

Ngoài ra, cũng có trường hợp đặc biệt, viêm khớp dạng thấp có thể xuất hiện ở trẻ nhỏ trên 6 tháng tuổi. Nó được gọi là viêm khớp dạng thấp vị thành niên tự phát.

Triệu chứng của viêm khớp dạng thấp

Vì triệu chứng của viêm khớp dạng thấp khá mơ hồ và dễ nhầm lẫn với những bệnh khác nên sẽ khó phát hiện bệnh trong giai đoạn sớm. Nhưng phần lớn người mắc bệnh viêm khớp dạng thấp thường có triệu chứng đau nhức khớp hoặc cơ cứng khớp vào mỗi buổi sáng sau khi vừa thức dậy. Tuy nhiên, đây cũng là dấu hiệu khá giống với nhiều tổn thương khác về khớp nên cũng rất dễ nhầm lẫn.

Ngay cả chụp X-quang khớp cũng rất khó tìm thấy triệu chứng của bệnh nếu đó là giai đoạn khởi phát. Trong khi đó, nếu chỉ dựa trên những triệu chứng lâm sàng để chẩn đoán hoặc căn cứ trên một vài kết quả thì cũng không thể đưa ra kết luận. Và tất nhiên, kết luận sau cùng phải là kết quả tổng hợp của nhiều yếu tố cộng lại. Do đó, muốn biết mình có mắc bệnh viêm khớp dạng thấp hay không, nhất định người bệnh phải đến bác sĩ và được làm các xét nghiệm cần thiết.

Các triệu chứng viêm khớp dạng thấp sẽ rất đa dạng, trong đó “nốt thấp” là triệu chứng điển hình

Trong giai đoạn chuyển biến của bệnh, các triệu chứng viêm khớp dạng thấp sẽ rất đa dạng. Trong đó có nhiều dạng khác nhau, bao gồm: triệu chứng viêm khớp, triệu chứng toàn thân và triệu chứng ở các cơ quan khác.

Các triệu chứng viêm khớp:

– Cứng khớp: Xuất hiện vào mỗi buổi sáng, ngay sau khi ngủ dậy. Nó khiến người bệnh không thể vận động các khớp và phải mất ít nhất 1 tiếng để các khớp mềm ra.

– Sưng khớp và sưng khớp đối xứng: Khớp ngón tay, khớp ngón chân, khớp cổ tay… bị sưng cao, có thể nhìn thấy bằng mắt thường do tụ dịch nhiều. Đặc biệt, viêm khớp dạng thấp có tính đối xứng, nghĩa là sưng khớp thường xảy ra ở các khớp đối xứng như sưng đau hai đầu gối, sưng hai khuỷu tay…

– Nóng trên bề mặt da: Khi chạm vào vùng da bị đau do viêm khớp dạng thấp sẽ thấy nó ấm hơn so với những vùng da khác.

– Da trên khớp bị đau đỏ: Màu đỏ ở đây có thể chỉ là màu hồng nhạt, nhưng cũng có thể đỏ sẫm hơn so với các vùng da khác xung quanh.

– Đau: Một khi khớp bị viêm nó sẽ trở nên nhạy cảm hơn, gây đau đớn dù khi không vận động.

– Biến dạng khớp: Hiện tượng viêm khớp có thể dần phá hủy khớp, tạo tiền đề xuất hiện những biến dạng khớp.

Các triệu chứng toàn thân gồm:

– Suy nhược cơ thể, mệt mỏi, uể oải

– Chán ăn và sụt cân, gầy đi trông thấy

– Toàn thân đau nhức, các cơ mỏi nhừ

Triệu chứng ở các cơ quan khác:

– Có thể xuất hiện các nốt nổi cao lên khỏi bề mặt da, gọi là “nốt thấp”. Những nốt này sờ vào thấy cứng và chắc, không gây đau và không di động do nó dính cố định ở với phần xương bên dưới. Mỗi nốt như vậy trung bình có đường kính từ 5 đến 20 mm. Nếu nó xuất hiện ở khớp khuỷu sẽ gây đau dữ dội.

– Viêm màng phổi: Người bệnh có thể mắc bệnh mà không có triệu chứng. Nếu có dấu hiệu thở ngắn, phải can thiệp điều trị.

– Thanh quản có thể bị tổn thương do viêm khớp dạng thấp và gây khàn giọng.

– Viêm màng ngoài tim: Với triệu chứng này cũng thường không có biểu hiện nhưng đôi khi sẽ có cảm giác đau tức ngực hoặc thở ngắn và có thể gây tắc động mạch tim hoặc nhồi máu cơ tim rất nguy hiểm.

– Đau mắt đỏ hoặc khô mắt: Có khoảng > 5% người bị bệnh viêm khớp dạng thấp có những triệu chứng liên quan đến mắt.

Không ít bệnh nhân luôn tự hỏi viêm khớp dạng thấp là gì và nó có nguy hiểm không mà tại sao có thể khiến người bệnh đau đớn đến như vậy. Vậy thì trước những triệu chứng của bệnh nêu trên, chắc hẳn bạn đã biết nó có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng ra sao. Tuy không gây nguy hiểm đến mức chết người nhưng thực sự nó sẽ rút ngắn tuổi thọ của người bệnh. Do đó, cần phải phát hiện và điều trị bệnh sớm để làm chậm đi diễn tiến của bệnh, tránh trường khợp biến dạng khớp và dây chằng vì đây là những tổn thương vĩnh viễn, không thể phục hồi.

Viêm khớp dạng thấp và những biến chứng kinh hoàng

Phát hiện sớm và điều trị sẽ ngăn ngừa bệnh phát triển nặng hơn. Nhưng nếu không điều trị bệnh, những biến chứng kinh hoàng có thể phá hủy hoàn toàn chức năng của khớp. Nếu bệnh kéo dài trên 10, toàn bộ khớp bị hủy và khiến người bệnh bị tàn tật vĩnh viễn. Tỷ lệ này chiếm khoảng 15% số ca viêm khớp dạng thấp và rất đáng báo động.

“Viêm khớp đớp tim” là biến chứng nguy hiểm có thể gây tử vong

Với phụ nữ bị viêm khớp dạng thấp, nếu không điều trị sẽ rất dễ dẫn đến vô sinh do không đủ khả năng thụ thai.

Do hạn chế đi lại, giảm năng lực lao động và gây đau đớn thường xuyên nên người bệnh sẽ rất dễ sinh ra những ức chế tâm lý và làm giảm chất lượng cuộc sống nghiêm trọng.

Các biến chứng viêm khớp dạng thấp còn gây ảnh hưởng đến những cơ quan quan trọng như tim, gan, thận nên đe dọa rất lớn đến sức khỏe tổng quát.

Điều trị viêm khớp dạng thấp hiệu quả

Căn cứ trên giai đoạn phát triển của bệnh mà các bác sĩ sẽ lên phác đồ điều trị phù hợp. Điều này cũng có nghĩa là bệnh nhân phải đến khám và điều trị như một trường hợp riêng biệt bởi không ai giống ai. Quá trình điều trị cũng đòi hỏi người bệnh phải thật kiên nhẫn vì nhiều trường hợp thậm chí phải điều trị cho đến hết đời.

Có thể dùng cách chườm, bôi thuốc trong giai đoạn đầu để chữa viêm khớp dạng thấp

Giai đoạn đầu: Đây là lúc bệnh chỉ ở mức độ nhẹ nên có thể dùng aspirin (đường uống) và uống sau khi đã ăn no. Hoặc có thể dùng thuốc tây như bôi, đắp hoặc liệu pháp tập luyện nhẹn nhàng và nghỉ ngơi điều độ để giảm đau.

Giai đoạn thứ 2: Bệnh đã nặng dần và nên dùng aspirin (đường uống) kết hợp với delagyl điều trị. Cách khác có thể dùng đến thuốc chống viêm không có chứa steroid – prendnisolon liều cao. Hoặc nếu chọn đường tiêm nên sử dụng hemisucinat hydrocortisone tĩnh mạch liều cao.

Ngoài ra, để điều trị viêm khớp dạng thấp, còn có các phương pháp khác, chẳng hạn như: Ngoại khoa vật lí; Phẫu thuật cắt màng dịch (áp dụng khi bệnh chỉ nằm ở khớp gối); Điều trị vật lý với các phương pháp khác như xoa bóp, day bấm huyệt, , tắm nước khoáng nóng, tăm bùn kết hợp với vận động, điện xung, điện phân phục hồi chức năng; Dùng phương pháp cơ học như Chiropractic hoặc các phương pháp cơ học khác.

Nhìn chung, theo nhận định của các bác sĩ chuyên khoa, điều trị viêm khớp dạng thấp là phải có sự kết hợp chặt chẽ giữa nội khoa, ngoại khoa và vật lý trị liệu phục hồi chức năng.

Trong quá trình điều trị, phải luôn theo dõi để nắm được diễn biến của bệnh nhằm ngăn ngừa các biến biến chứng nguy hiểm có thể xảy ra, đặc biệt các biến chứng đối với những ảnh hưởng ở các cơ quan khác hoặc trực tiếp đến khớp.

Nói thêm về các phương pháp phẫu thuật khác dùng để điều trị viêm khớp dạng thấp để bạn có thể đặt vấn đề với bác sĩ và lựa chọn. Nó bao gồm:

  • Phẫu thuật thay thế khớp hoàn toàn: Đây là dạng phẫu thuật với mục đích sẽ loại bỏ những phần khớp đã bị phá hủy và thay thế vào đó bằng một dạng khớp nhân tạo;
  • Phẫu thuật sửa gân: Mục đích của phẫu thuật này nhằm giúp sửa chữa lại các gân đang bị lỏng lẻo hoặc đứt do tổn thương viêm khớp gây ra.
  • Phẫu thuật chỉnh trục: Nếu trong trường hợp phẫu thuật thay khớp không thể tiến hành, có thể làm phẫu thuật chỉnh trục để ổn định khớp hoặc giảm đau.

Đối với mỗi phương pháp đều phải dựa trên diễn biến bệnh của từng người vì không ai có mức độ bệnh nặng, nhẹ giống nhau. Do đó, tác dụng của mỗi phương pháp cũng ứng với mỗi một trường hợp cụ thể.

Mong rằng với tất cả những thông tin cung cấp trên đây, bạn đã có thể hiểu rõ viêm khớp dạng thấp là gì và phải xử lý như thế nào khi phát hiện các triệu chứng của căn bệnh phiền phức này. Nếu không muốn trở thành một trong những bệnh nhân tiếp theo, tốt nhất hãy cố gắng duy trì lối sống lành mạnh, tập thể điều độ và có chế độ dinh dưỡng tốt cho xương khớp ngay từ bây giờ nhé!

Hải Yến